W niemieckim Hanowerze rusza budowa jednej z największych w Europie instalacji do odzysku ciepła ze ścieków. Projekt realizowany przez komunalnego dostawcę energii enercity ma dostarczać neutralne klimatycznie ciepło do około 13 tysięcy gospodarstw domowych w dzielnicy Herrenhausen. To kolejny krok w kierunku całkowitego odejścia od węgla w tym mieście.

Ścieki jako stabilne źródło energii

Sercem systemu będzie pompa ciepła o mocy 30 MW, która wykorzysta oczyszczone ścieki z miejskiej oczyszczalni. Ich temperatura, nawet zimą, utrzymuje się na stałym poziomie od 12 do 16 stopni Celsjusza, co czyni je niezwykle stabilnym źródłem energii w okresach największego zapotrzebowania na ciepło. Dzięki dwóm potężnym turbosprężarkom system podgrzeje wodę sieciową do temperatury 95 stopni Celsjusza.

W Polsce podobne rozwiązania są już wdrażane. Przykładem jest Wrocław, gdzie powstaje największa w kraju systemowa pompa ciepła o nazwie Wrompa, również wykorzystująca ciepło ze ścieków komunalnych. Warszawa z kolei stawia na odzysk ciepła ze spalin w elektrociepłowniach Siekierki i Żerań.

Koniec ery węgla w Hanowerze

Inwestycja w Herrenhausen to kluczowy element strategii enercity, które w marcu 2026 roku wyłączyło pierwszy blok węglowy. Firma konsekwentnie buduje zdecentralizowany portfel wytwórczy, który docelowo oprócz wielkoskalowych pomp ciepła będą zasilać kotły na biomasę, systemy odzysku ciepła ze spalarni odpadów oraz elektrociepłownie na biometan. Plan zakłada całkowite odejście od węgla do końca sezonu grzewczego 2027/28.

Dla porównania, Polska wciąż w dużym stopniu opiera swoje ciepłownictwo na węglu, co generuje wysokie emisje CO2 i zanieczyszczenie powietrza. Projekty takie jak ten w Hanowerze pokazują, że transformacja jest możliwa, ale wymaga ogromnych nakładów finansowych i technologicznych.

Skala i finansowanie projektu

Budowa instalacji właśnie się rozpoczęła. Ukończono już nowy budynek oczyszczalni, a kluczowe komponenty systemu od szwajcarskiego producenta Friotherm – w tym silniki, sprężarki i wymienniki ciepła – są montowane. Najcięższe elementy ważą po 50 ton, a ich transport wymagał specjalnych szyn. Aby podłączyć system do miejskiej sieci, konieczne jest wykonanie skomplikowanego przewiertu sterowanego pod rzeką Leine. Całkowity koszt inwestycji wynosi 56 mln euro, z czego ponad 22 mln euro pochodzi z niemieckiego programu dotacji federalnych na efektywne sieci ciepłownicze (BEW).

Przyszłość miejskich sieci ciepłowniczych

Według planów enercity, do 2040 roku liczba budynków zasilanych zielonym ciepłem sieciowym w Hanowerze wzrośnie czterokrotnie – do około 18 tysięcy. Sieć ciepłownicza zostanie rozbudowana z obecnych 360 km do około 550 km. Sukces projektu w Herrenhausen ma być dowodem na skalowalność dużych pomp ciepła, które mogą być z powodzeniem implementowane w innych europejskich metropoliach z dostępem do ciepła odpadowego.

W Polsce podobne technologie są już testowane. W Krakowie w elektrociepłowni PGE Energia Ciepła funkcjonuje układ kondensacji spalin, który umożliwia odzysk ciepła ze spalin kotłów gazowych i węglowych, co ogranicza emisję CO2 i zwiększa sprawność wytwarzania ciepła. W Poznaniu z kolei odzyskuje się ciepło z procesów technologicznych w zakładzie Volkswagen Poznań.

Rozwój wielkoskalowych pomp ciepła i odzysku ciepła odpadowego to kluczowe kierunki dekarbonizacji ciepłownictwa, które mogą znacząco przyczynić się do poprawy jakości powietrza i redukcji emisji gazów cieplarnianych. Instalacje takie jak ta w Hanowerze pokazują, że Farmy pv i inne źródła OZE mogą być skutecznie uzupełniane przez innowacyjne systemy ciepłownicze.

Foto: images.pexels.com