Przełom w rozliczeniach prosumentów: Nowe zasady net-billingu od 2026 roku

Polski system rozliczeń energii elektrycznej od prosumentów czeka istotna transformacja. Od 1 lipca 2026 roku wejdzie w życie nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii, która znacząco zmieni obecnie obowiązujący system opustów, zastępując go mechanizmem net-billingu. Zmiana ta jest kluczowa dla wszystkich właścicieli instalacji fotowoltaicznych, zarówno obecnych, jak i tych dopiero planujących inwestycję.

Na czym polega net-billing?

W przeciwieństwie do dotychczasowego systemu opustów, gdzie nadwyżka energii oddana do sieci mogła być odebrana w stosunku 1:0,8 (dla instalacji do 10 kW) lub 1:0,7 (powyżej 10 kW), net-billing wprowadza zasadę rozliczenia pieniężnego. Oznacza to, że prosument sprzedaje nadwyżkę wyprodukowanej energii po cenie rynkowej, a energię pobraną z sieci kupuje po cenie zawierającej wszystkie składniki, w tym dystrybucyjne. To fundamentalna różnica w filozofii rozliczeń.

„Przejście na net-billing to krok w kierunku pełnej komercjalizacji i uwolnienia rynku prosumentów. Wymaga to od nich większej świadomości rynkowej i aktywnego zarządzania energią” – komentuje ekspert rynku OZE.

Kluczowe elementy nowych regulacji

Nowe przepisy wprowadzają kilka istotnych elementów, które prosumenci muszą wziąć pod uwagę:

• Rozliczenie finansowe: Energia wprowadzana do sieci będzie sprzedawana, a pobierana – kupowana. Wartość będzie ustalana na podstawie rynkowych cen energii.
• Nowa rola operatora: Operator systemu dystrybucyjnego (OSD) stanie się pośrednikiem w tych transakcjach, rozliczając się z prosumentem na podstawie wskazań licznika dwukierunkowego.
• Okres rozliczeniowy: Rozliczenia będą prowadzone w cyklach miesięcznych, a saldo finansowe będzie podlegać wypłacie lub wymagać uiszczenia płatności.

Ulgi podatkowe a nowy system

Jednym z najważniejszych pytań jest status ulg podatkowych. W świetle przygotowywanych zmian, przychody ze sprzedaży nadwyżek energii mogą podlegać opodatkowaniu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiada jednak wprowadzenie preferencji, takich jak możliwość skorzystania z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych czy zwolnienia dla małych przychodów. Kluczowe będzie śledzenie szczegółowych rozporządzeń wykonawczych.

Co z obecnymi prosumentami?

Prosumenci, którzy przyłączyli instalację przed 1 lipca 2026 roku, przez pewien okres przejściowy (szacowany na 15 lat od przyłączenia) będą mogli pozostać przy dotychczasowych, korzystniejszych zasadach rozliczenia (systemie opustów). To tzw. „grandfathering” – ochrona nabytych praw. Dla nowych instalacji po tej dacie obowiązywać będzie wyłącznie net-billing.

Jak się przygotować do zmian?

Eksperci radzą, aby już teraz zacząć planować z uwzględnieniem nowych realiów:

• Optymalizuj autokonsumpcję: W systemie net-billingu najbardziej opłacalne jest bezpośrednie zużycie wyprodukowanej energii na własne potrzeby. Rozważ instalację magazynu energii lub inteligentnego zarządzania odbiornikami (np. ładowanie samochodu elektrycznego, pracę pompy ciepła w godzinach szczytu produkcji PV).
• Analizuj taryfy: Wybór odpowiedniej taryfy u sprzedawcy energii stanie się kluczowy, ponieważ będzie wpływał na cenę zakupu energii z sieci.
• Śledź informacje: Bądź na bieżąco z publikacjami Urzędu Regulacji Energetyki (URE) i Ministerstwa Klimatu, gdzie pojawią się ostateczne stawki i wzory umów.

Zmiana systemu z opustów na net-billing to ewolucja polskiego rynku prosumenta w kierunku większej dojrzałości i integracji z rynkiem hurtowym. Choć dla niektórych może oznaczać mniej korzystne warunki ekonomiczne w porównaniu z „darmowym” magazynowaniem energii w sieci, to jednocześnie stwarza szansę na uczciwszą wycenę wkładu prosumentów w stabilność systemu elektroenergetycznego. Przygotowanie się do tych zmian wymaga czasu, dlatego warto zacząć już dziś.

Foto: www.unsplash.com