Wodór w energetyce – szansa czy ślepa uliczka?
W ostatnich latach technologia wodorowa budzi skrajne emocje. Z jednej strony eksperci wskazują na wysokie koszty produkcji i magazynowania, z drugiej – pojawiają się konkretne rozwiązania, które mogą zmienić postrzeganie tego paliwa. Polski producent z Nowego Sącza, firma Evan Nowe Technologie, prezentuje system H2 All in One, który ma odpowiedzieć na zarzuty dotyczące nieopłacalności wodoru. W przeciwieństwie do wielu innych projektów, to urządzenie nie jest jedynie konceptem – przechodzi już testy i ma szansę trafić do klastrów energii w ramach dofinansowania z KPO.
W Europie tylko 5% energii pochodzi z wodoru, a w Polsce odsetek ten jest jeszcze niższy. Jednak według danych Polskiego Instytutu Energetyki Odnawialnej, do 2030 roku zapotrzebowanie na magazyny energii może wzrosnąć o 300%. W tym kontekście wodorowe magazyny, mimo początkowej nieefektywności (sprawność na poziomie 40-45%), mogą stać się kluczowe dla stabilizacji sieci opartej na OZE.
Jak działa system H2 All in One?
Urządzenie łączy w sobie elektrolizer, ogniwo paliwowe oraz magazyn litowo-jonowy. Gdy produkcja energii z fotowoltaiki lub wiatru jest nadmiarowa, system wytwarza wodór, który jest sprężany do 350 barów i przechowywany w stalowych butlach. W okresach niedoboru – na przykład podczas długich zimowych nocy – ogniwo paliwowe zamienia wodór z powrotem na prąd. Co istotne, rozwiązanie to pozwala na magazynowanie energii nie tylko w cyklu dobowym, ale także sezonowym, co jest niemożliwe w przypadku standardowych baterii litowo-jonowych.
Dominik Cybula, dyrektor Evan Nowe Technologie, podkreśla, że nie należy traktować magazynów wodorowych jako konkurencji dla baterii. – To technologie komplementarne. Baterie świetnie radzą sobie z krótkotrwałymi wahaniami, a wodór sprawdza się w długoterminowym przechowywaniu – wyjaśnia. W praktyce oznacza to, że w systemie H2 All in One ogniwo paliwowe ładuje akumulator litowo-jonowy, który następnie zasila odbiorców. Dzięki temu urządzenie może działać autonomicznie nawet przez kilka tygodni.
Mobilność i niezależność – kluczowe atuty
Jednym z największych wyzwań dla magazynów energii jest ich lokalizacja. W przypadku systemów stacjonarnych często wymagane są pozwolenia budowlane i kosztowne fundamenty. Evan Nowe Technologie postawiło na mobilność – całe urządzenie mieści się w pojeździe o masie do 3,5 tony i może być przewożone w dowolne miejsce. Na dachu zamontowano składane panele fotowoltaiczne, które po rozłożeniu automatycznie ustawiają się pod kątem do słońca. To rozwiązanie doceniła już Obrona Cywilna, widząc w nim potencjał do zasilania miejsc tymczasowego pobytu ludności w przypadku klęsk żywiołowych.
W Polsce, gdzie coraz częściej występują gwałtowne burze i powodzie, takie urządzenia mogą być ratunkiem. – Wystarczy woda deszczowa i promienie słoneczne, by system działał bez dostaw paliwa z zewnątrz – mówi Cybula. To szczególnie ważne w kontekście wojny w Ukrainie, gdzie ataki na infrastrukturę energetyczną sparaliżowały wiele miast.
Wodór dla transportu i samorządów
System H2 All in One nie ogranicza się tylko do produkcji prądu. Dzięki sprężaniu wodoru do 350 barów, może on służyć do tankowania autobusów, wózków widłowych czy samochodów osobowych. To otwiera nowe możliwości dla samorządów, które szukają sposobów na dekarbonizację transportu publicznego. W Polsce pierwsze autobusy wodorowe pojawiły się w Koninie i Gdańsku, ale ich rozwój hamuje brak lokalnych stacji tankowania. Evan proponuje rozwiązanie „all in one” – magazyn energii, który jednocześnie pełni funkcję stacji wodorowej.
Firma planuje także wdrożenie systemu dystrybucji butli do obiektów użyteczności publicznej, takich jak szkoły wiejskie. Wodór miałby tam zasilać palniki wodorowe, produkując ciepło. – Szacujemy, że do końca 2026 roku będziemy mogli zaoferować klientom gotowy pakiet do pełnej niezależności energetycznej i cieplnej – zapowiada Cybula. To ambitny cel, biorąc pod uwagę, że obecnie koszt standardowego zestawu H2 All in One jest szacowany na kilkaset tysięcy złotych, co dla przeciętnego gospodarstwa domowego wciąż jest barierą.
Czy wodór się opłaca?
Eksperci zwracają uwagę, że sprawność energetyczna wodoru (40-45%) jest niższa niż w przypadku baterii (90-95%). Jednak Cybula przekonuje, że opłacalność nie zawsze mierzy się w kilowatogodzinach. – To polisa bezpieczeństwa na trudne czasy. Gdy energia lub paliwo nagle drożeją lub znikają z rynku, nasz system staje się bezcenny – argumentuje. W obliczu rosnących cen prądu i niepewności geopolitycznej, takie podejście może zyskać zwolenników.
W Polsce rynek magazynów energii dynamicznie rośnie – według raportu Instytutu Energetyki Odnawialnej w 2025 roku zainstalowano ich o 40% więcej niż rok wcześniej. Większość z nich to jednak baterie litowo-jonowe. Wodór może znaleźć swoją niszę w miejscach, gdzie liczy się niezależność i długi czas magazynowania. Farmy pv coraz częściej łączą się z takimi systemami, by uniknąć strat nadwyżek energii.
Podsumowując, technologia wodorowa wciąż stoi przed wyzwaniami, ale polski producent pokazuje, że nie jest skazana na porażkę. Kluczem jest odpowiednie skalowanie i dopasowanie do konkretnych potrzeb – od małych gospodarstw po duże klastry energii. Czas pokaże, czy H2 All in One stanie się przełomem, czy jedynie kolejnym eksperymentem.
Foto: images.pexels.com
